แอร์น้ำหยด เกิดจากอะไร แก้อย่างไร — ท่อน้ำทิ้งตัน ต้นเหตุอันดับหนึ่งจากงานที่ผมรับ

น้ำที่หยดลงพื้น ลงเฟอร์นิเจอร์ หรือหยดบริเวณหัวเตียงในเวลากลางคืน เป็นปัญหาที่กระทบการใช้ชีวิตประจำวันโดยตรง ผมเข้าใจว่าคุณต้องการให้จบเร็วที่สุด สิ่งที่ควรทราบก่อนคือแอร์ทุกเครื่องผลิตน้ำเป็นเรื่องปกติ เพราะการทำความเย็นคือการดึงความชื้นในอากาศให้ควบแน่นเป็นหยดน้ำบนคอยล์เย็น น้ำนั้นจะไหลลงถาดรับแล้วระบายออกไปตามท่อน้ำทิ้ง ระบบนี้ทำงานอยู่หลังฝาเครื่องโดยที่เจ้าของบ้านไม่ต้องเข้าไปแตะต้อง จนกระทั่งวันหนึ่งน้ำเริ่มออกมาผิดทาง

สิ่งที่ผมไม่แนะนำคือการใช้ภาชนะรองน้ำหรือใช้ผ้าพันไว้ เพราะไม่ได้แก้ที่ต้นเหตุ และทำให้ปัญหาดำเนินต่อไปได้อีกหลายเดือน ระหว่างนั้นน้ำจะซึมเข้าฝ้า ทำให้ผนังขึ้นรา และในบ้านไม้เก่าซึ่งเชียงใหม่มีจำนวนมาก ไม้ที่โดนน้ำซ้ำ ๆ จะบวมและเสียรูปอย่างถาวร ต่อจากนี้ผมจะไล่ต้นเหตุให้เห็นทีละกรณี

น้ำในแอร์มาจากที่ใด และควรระบายออกทางใด

เมื่อเข้าใจหลักการแล้ว คุณจะระบุต้นเหตุได้เร็วขึ้นมาก อากาศในห้องมีไอน้ำปนอยู่เสมอ เมื่ออากาศไหลผ่านคอยล์เย็นที่อุณหภูมิต่ำ ไอน้ำจะควบแน่นเป็นหยดเกาะบนครีบคอยล์ แล้วไหลลงมารวมกันที่ถาดรับน้ำใต้คอยล์ จากนั้นน้ำจะไหลตามท่อ PVC ที่ลาดเอียงลงออกไปนอกบ้านด้วยแรงโน้มถ่วงเพียงอย่างเดียว โดยไม่มีปั๊มช่วย ยกเว้นงานติดตั้งบางแบบที่จำเป็นต้องใช้ปั๊มน้ำทิ้ง

เมื่อระบบนี้อาศัยแรงโน้มถ่วงเพียงอย่างเดียว จึงมีจุดที่ล้มเหลวได้สามกรณี คือทางไหลถูกอุดตัน ทางไหลไม่ลาดลง หรือปริมาณน้ำมากกว่าที่ถาดรับจะรองรับได้ สาเหตุทั้งหมดในบทความนี้จะอยู่ในสามกรอบนี้เสมอครับ

สาเหตุอันดับหนึ่ง ท่อน้ำทิ้งตัน

หากประเมินจากอาการเพียงอย่างเดียวโดยยังไม่ได้เห็นเครื่อง ท่อน้ำทิ้งตันคือสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด เพราะในท่อมีน้ำไหลผ่านตลอดและมีความชื้นค้างอยู่ เมื่อมีฝุ่นที่หลุดจากคอยล์ปนลงไป จะกลายเป็นตะกอนเหนียวเกาะผนังท่อ จากนั้นตะไคร่และเมือกจากจุลินทรีย์จะเติบโตทับลงไปอีกชั้น จนช่องทางไหลเหลือน้อยกว่าปริมาณน้ำที่ต้องระบาย น้ำจึงเอ่อล้นถาดออกมาทางด้านหน้าเครื่อง

• อาการชี้เฉพาะคือ น้ำหยดออกมาจากใต้ฝาเครื่องด้านหน้า มักหยดเป็นเส้นตรงจุดเดิมซ้ำ ๆ
• มักหยดหนักขึ้นเมื่อเปิดแอร์ต่อเนื่องเป็นเวลานาน เพราะน้ำสะสมจนล้นถาด
• บางเครื่องจะหยดในช่วงแรกที่เปิดแล้วหยุดไปเอง ซึ่งหมายความว่าท่อยังตันไม่สนิทและยังมีช่องให้น้ำซึมผ่านได้
• หากตรวจที่ปลายท่อน้ำทิ้งนอกบ้าน จะพบว่าน้ำไม่ออกหรือออกน้อยกว่าปกติมาก

วิธีแก้ที่ถูกต้องคือเป่าหรือดูดสิ่งอุดตันออกจากท่อทั้งเส้น แล้วล้างภายในถาดรับน้ำให้สะอาด ไม่ใช่เพียงทะลวงที่ปลายท่อ เพราะหากตะกอนยังค้างอยู่ในเส้นท่อ อีกไม่กี่สัปดาห์จะกลับมาอุดตันซ้ำ ขั้นตอนการล้างท่อทั้งเส้นเป็นขั้นที่ถูกข้ามได้ง่ายเพราะลูกค้าตรวจสอบไม่ได้ ผมจึงทำให้ครบทุกงานครับ และจากงานที่ผมรับ ท่อตันมักมาพร้อมคอยล์และถาดที่สกปรกอยู่แล้ว การล้างเครื่องไปพร้อมกันจึงคุ้มกว่าการแก้เฉพาะจุด

คอยล์เย็นสกปรกจนกลายเป็นน้ำแข็ง

สาเหตุนี้เป็นอันดับสองของทั้งปี และขึ้นเป็นอันดับหนึ่งในช่วงหลังฤดูหมอกควัน หลักการคือเมื่อครีบคอยล์อุดตันด้วยฝุ่นและเขม่า อากาศไหลผ่านได้น้อยลง ความเย็นที่ผลิตออกมาจึงไม่ถูกพาออกไปกับลม อุณหภูมิที่ผิวคอยล์ลดต่ำกว่าจุดเยือกแข็ง หยดน้ำที่ควบแน่นจึงกลายเป็นน้ำแข็งเกาะสะสม

ตราบใดที่แอร์ยังทำงานอยู่ น้ำแข็งจะเกาะหนาขึ้นเรื่อย ๆ แต่เมื่อปิดแอร์หรือเครื่องตัดการทำงาน น้ำแข็งทั้งก้อนจะละลายพร้อมกันในเวลาสั้น ๆ ซึ่งมีปริมาณมากเกินกว่าที่ถาดรับน้ำถูกออกแบบมาให้รองรับ ผลคือน้ำไหลล้นออกมาในคราวเดียว

• อาการชี้เฉพาะคือ น้ำออกมาเป็นช่วง ๆ ไม่ได้หยดต่อเนื่อง โดยเฉพาะหลังปิดแอร์
• มักมาพร้อมอาการแอร์ทำความเย็นได้ลดลงและลมออกเบาลง เพราะสาเหตุเดียวกัน
• หากเปิดฝาหน้าเครื่องตรวจดูขณะแอร์ทำงาน จะเห็นน้ำแข็งขาวเกาะที่ครีบคอยล์หรือที่ท่อทองแดง

สาเหตุอื่นที่พบได้ และวิธีแยกออกจากกัน

จุดที่ถูกมองข้ามมากที่สุดคือฉนวนหุ้มท่อน้ำยา เพราะน้ำที่หยดจะปรากฏตามแนวท่อไม่ใช่ที่ตัวเครื่อง หลายบ้านจึงเข้าใจว่าน้ำรั่วจากหลังคาหรือจากผนัง ข้อเท็จจริงคือฉนวนสีดำที่หุ้มท่อทองแดงเสื่อมสภาพหรือฉีกขาด ทำให้ท่อที่เย็นจัดสัมผัสอากาศชื้นโดยตรงจนเกิดหยดน้ำเกาะ กรณีนี้แก้ไขด้วยการหุ้มฉนวนใหม่ และไม่เกี่ยวข้องกับท่อน้ำทิ้งครับ

แอร์น้ำหยด ตรวจเองก่อนเรียกช่างได้เพียงใด

งานแอร์น้ำหยดส่วนใหญ่ต้องใช้เครื่องมือ แต่มีบางจุดที่คุณตรวจเองได้เพื่อให้ข้อมูลที่ตรงจุดขึ้น และบางกรณีแก้ไขได้เองจนเรียบร้อยครับ

1. 1

   ตรวจหาปลายท่อน้ำทิ้งนอกบ้าน

   ไล่ตามท่อ PVC ขนาดเล็กที่ออกจากตัวเครื่องไปจนสุดปลาย เปิดแอร์ทิ้งไว้ประมาณสิบนาทีแล้วตรวจว่ามีน้ำไหลออกหรือไม่ หากไม่มีน้ำออกทั้งที่ภายในบ้านมีน้ำหยด แสดงว่าท่ออุดตัน

2. 2

   ตรวจว่าปลายท่อจมอยู่ในน้ำขังหรือไม่

   ปลายท่อที่จมอยู่ในกระถางต้นไม้ ในถังน้ำ หรือในร่องระบายที่มีน้ำขัง จะทำให้ระบายน้ำไม่ออก การยกปลายท่อขึ้นให้พ้นระดับน้ำสามารถแก้ไขได้ครับ ข้อนี้เจ้าของบ้านทำเองได้ทันที และพบได้บ่อยกว่าที่หลายท่านคาดคิด

3. 3

   ถอดแผ่นกรองออกเพื่อตรวจดูคอยล์

   หากพบน้ำแข็งเกาะที่ครีบคอยล์ ให้ปิดโหมดทำความเย็นแล้วเปิดโหมดพัดลมไว้จนน้ำแข็งละลาย จากนั้นจึงให้ช่างเข้าตรวจว่าเกิดจากคอยล์อุดตันหรือน้ำยาต่ำ

4. 4

   ระบุจุดที่น้ำออกให้ชัดเจน

   ใช้กระดาษทิชชูแตะตามจุดต่าง ๆ ทั้งใต้ฝาหน้าเครื่อง มุมซ้าย มุมขวา และตามแนวท่อ เพื่อระบุว่าน้ำมาจากตัวเครื่องหรือจากฉนวนท่อ ข้อมูลเท่านี้ช่วยให้ผมเตรียมอุปกรณ์เข้าหน้างานได้ถูกต้อง

5. 5

   บันทึกช่วงเวลาที่น้ำหยด

   หยดตลอดเวลา หยดในช่วงแรกที่เปิดเครื่อง หรือหยดหลังปิดเครื่อง สามลักษณะนี้ชี้ไปคนละสาเหตุ แจ้งข้อมูลนี้เมื่อติดต่อเข้ามาได้ครับ ช่วยให้ประเมินได้แม่นยำขึ้น

หากปล่อยไว้จะเกิดความเสียหายเพียงใด

หลายท่านเลือกใช้ภาชนะรองน้ำไว้ก่อน แต่ความเสียหายที่ตามมามักมีค่าใช้จ่ายสูงกว่าค่าซ่อมหลายเท่า และบางส่วนไม่สามารถซ่อมกลับให้เหมือนเดิมได้

• ฝ้าเพดานยิปซัมที่โดนน้ำซึมจะเป็นคราบเหลืองแล้วยุบตัว ต้องรื้อเปลี่ยนทั้งแผ่น
• ผนังที่ชื้นซ้ำ ๆ จะเกิดราดำ ซึ่งทาสีทับไม่หายเพราะรากราฝังในเนื้อผนัง
• บ้านไม้เก่าซึ่งเชียงใหม่มีจำนวนมาก เนื้อไม้ที่ดูดน้ำจะบวม โก่ง และมีความเสี่ยงเรื่องปลวกตามมา
• น้ำที่หยดใกล้เต้ารับหรือรางไฟ เป็นความเสี่ยงด้านไฟฟ้าที่ไม่ควรมองข้าม
• หากต้นเหตุคือคอยล์เป็นน้ำแข็ง การใช้งานต่อจะทำให้คอมเพรสเซอร์เสียหาย ซึ่งเป็นอะไหล่ที่ราคาสูงที่สุด
• น้ำขังในถาดเป็นเวลานานจะกลายเป็นแหล่งเพาะเชื้อรา ทำให้เกิดกลิ่นอับและสปอร์กระจายเข้าสู่ห้อง

แนวทางป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาซ้ำ

แอร์น้ำหยดเป็นหนึ่งในปัญหาที่ป้องกันได้ง่ายที่สุด เพราะต้นเหตุเกือบทั้งหมดคือความสกปรกที่สะสมอย่างช้า ๆ หากควบคุมรอบการล้างได้ตามกำหนด โอกาสเกิดปัญหานี้จะต่ำมากครับ

1. 1ล้างแอร์ตามรอบ อย่ารอให้มีอาการ การล้างจะเคลียร์ทั้งคอยล์ ถาดรับน้ำ และท่อน้ำทิ้งไปพร้อมกัน
2. 2ล้างแผ่นกรองเองทุก 2–4 สัปดาห์ในช่วงฤดูหมอกควัน เพื่อลดฝุ่นที่จะหลุดลงไปเป็นตะกอนในถาดและท่อ
3. 3ตรวจปลายท่อน้ำทิ้งปีละครั้งว่ายังพ้นน้ำและไม่มีสิ่งอุดกั้น ช่วงต้นหน้าฝนคือช่วงเวลาที่เหมาะสม
4. 4หากเคยอุดตันหลายรอบในเวลาไม่นาน ควรให้ช่างตรวจความลาดเอียงของท่อ เพราะอาจเป็นปัญหาจากงานติดตั้งที่ต้องแก้ที่โครงสร้าง
5. 5หากมีกลิ่นอับร่วมกับน้ำหยด ควรถอดล้างแบบเต็มระบบ เพราะแสดงว่าเชื้อราลงถึงใบพัดและถาดรับน้ำแล้ว

ค่าใช้จ่ายในการแก้ปัญหาแอร์น้ำหยด และขอบเขตงานที่ผมทำให้

งานแอร์น้ำหยดแบ่งได้สองกลุ่มตามต้นเหตุ หากมาจากความสกปรกของคอยล์ ถาดรับน้ำ และท่อ การล้างแอร์จะแก้ไขไปในตัว ล้างธรรมดาสำหรับเครื่อง 9,000–18,000 BTU อยู่ที่ 600.- หากล้างตั้งแต่ 3 เครื่องขึ้นไปคิด 550.- ต่อเครื่อง ส่วนเครื่อง 18,001–38,000 BTU อยู่ที่ 800.- และ 700.- เมื่อล้างตั้งแต่ 2 เครื่องขึ้นไป

กรณีที่มีตะไคร่และเชื้อราสะสมหนักในถาดรับน้ำและใบพัด ซึ่งพบบ่อยในเครื่องที่ไม่ได้ล้างมานาน ผมจะแนะนำ Premium Full Wash แบบถอดล้าง 100% ที่ 2,000.- เพราะเข้าถึงใบพัดกรงกระรอกและถาดรับน้ำได้โดยตรง ส่วนงานที่ต้องซ่อมหรือเปลี่ยนอะไหล่ เช่น ท่อที่ลาดย้อนและต้องเดินใหม่ หรือฉนวนท่อที่ต้องหุ้มใหม่ ราคาขึ้นกับรุ่นและอะไหล่ที่ใช้ ผมแจ้งราคาทั้งหมดก่อนลงมือเสมอครับ และมีค่าตรวจเช็ควินิจฉัยอาการ 500.- ซึ่งหักคืนให้จากค่าซ่อมหากคุณตัดสินใจซ่อมกับผม