แอร์เปลืองไฟ ตั้งกี่องศาจึงประหยัด และล้างแอร์ช่วยลดค่าไฟได้จริงหรือไม่

เมื่อบิลค่าไฟหน้าร้อนมาถึง ผมได้รับคำถามทุกปีว่าครอบครัวเปิดแอร์นานขึ้นหรือไม่ ทั้งที่หลายบ้านใช้งานเท่าเดิมทุกอย่าง แต่ตัวเลขกลับสูงขึ้นชัดเจน ผมเข้าใจว่าความไม่ชัดเจนตรงนี้ทำให้ตัดสินใจอะไรได้ยาก คำอธิบายที่แท้จริงอยู่ที่ปัจจัยเดียว คือคอมเพรสเซอร์ทำงานนานขึ้นต่อชั่วโมง และมีอยู่สามถึงสี่เรื่องที่ทำให้มันทำงานนานขึ้นโดยที่ผู้ใช้ไม่ทันสังเกต

ผมจะเรียงลำดับให้ตามความคุ้มค่า เริ่มจากสิ่งที่ทำได้ทันทีโดยไม่มีค่าใช้จ่าย ไปจนถึงสิ่งที่ต้องลงทุน เพื่อให้คุณเลือกทำเฉพาะข้อที่ให้ผลจริงกับบ้านของคุณ

แอร์ใช้ไฟที่จุดใดมากที่สุด

ในแอร์หนึ่งชุดมีมอเตอร์อยู่สามตัว คือพัดลมคอยล์เย็นในห้อง พัดลมคอยล์ร้อนนอกบ้าน และคอมเพรสเซอร์ ตัวที่ใช้ไฟมากที่สุดอย่างเทียบกันไม่ได้เลยคือคอมเพรสเซอร์ ส่วนพัดลมสองตัวแรกใช้ไฟน้อยมากเมื่อเทียบกัน

สรุปให้เข้าใจง่ายคือ ค่าไฟของแอร์เท่ากับเวลาที่คอมเพรสเซอร์ทำงานสะสมในแต่ละเดือน ไม่ใช่เวลาที่คุณกดเปิดแอร์ หากคอมเพรสเซอร์ตัดได้เร็วและตัดได้บ่อย ค่าไฟจะต่ำ แต่หากทำงานต่อเนื่องโดยไม่ตัด ค่าไฟก็จะสูงแม้คุณจะเปิดแอร์เท่าเดิมครับ

ตั้งแอร์กี่องศาจึงเรียกว่าประหยัดไฟ

การไฟฟ้าแนะนำให้ตั้งอุณหภูมิแอร์ไว้ที่ 26–28 องศาเซลเซียส เหตุผลคือยิ่งตั้งต่ำ ช่องว่างระหว่างอุณหภูมิที่คุณตั้งไว้กับอากาศภายนอกก็ยิ่งกว้าง คอมเพรสเซอร์จึงต้องทำงานนานขึ้นกว่าจะถึงเป้าหมาย และเมื่อถึงแล้วก็รักษาระดับไว้ได้ยากกว่าด้วย

ผู้ที่ตั้งอุณหภูมิไว้ที่ 22 หรือ 23 องศาส่วนใหญ่ไม่ได้ต้องการอากาศที่ 22 องศา แต่ต้องการให้ห้องเย็นเร็วขึ้น นี่เป็นข้อมูลที่คลาดเคลื่อนซึ่งผมพบบ่อยที่สุดเรื่องหนึ่ง เพราะแอร์ไม่ได้ทำงานเหมือนก๊อกน้ำ การตั้ง 18 องศาไม่ได้ทำให้ห้องเย็นเร็วขึ้น เพียงแต่ทำให้คอมเพรสเซอร์ไม่ตัดจนกว่าอุณหภูมิห้องจะลงถึง 18 องศา ซึ่งบ้านทั่วไปมักไปไม่ถึง

พัดลมคือวิธีลดค่าไฟที่ต้นทุนต่ำที่สุด

พัดลมไม่ได้ทำให้อากาศเย็นลง แต่ทำให้เหงื่อระเหยจากผิวเร็วขึ้น ร่างกายจึงรู้สึกเย็นกว่าอุณหภูมิจริงของอากาศ นี่คือเหตุผลที่ห้องอุณหภูมิ 27 องศาซึ่งมีลมพัดผ่าน รู้สึกสบายกว่าห้องอุณหภูมิ 25 องศาที่อากาศนิ่งสนิท

• ตั้งแอร์ที่ 26–27 องศาแล้วเปิดพัดลมเบา ๆ ให้ลมพัดผ่านตัว จะรู้สึกสบายใกล้เคียงกับการตั้งอุณหภูมิที่ต่ำกว่านั้นมาก
• พัดลมใช้ไฟน้อยกว่าคอมเพรสเซอร์มาก การเพิ่มพัดลมเพื่อลดภาระของคอมเพรสเซอร์จึงคุ้มค่าเสมอ
• วางพัดลมให้ลมหมุนเวียนทั่วห้อง ไม่ใช่จ่อที่ตัวเพียงอย่างเดียว จะช่วยกระจายลมเย็นจากแอร์ให้ทั่วห้องด้วย
• หากมีพัดลมเพดาน ใช้ร่วมกับแอร์ได้ผลดีมาก เพราะช่วยดันอากาศเย็นที่สะสมอยู่ด้านล่างให้หมุนเวียนขึ้น
• ปิดพัดลมเมื่อไม่มีคนอยู่ในห้อง เพราะพัดลมช่วยที่ความรู้สึกของผู้ใช้ ไม่ได้ช่วยลดอุณหภูมิห้อง

คอยล์สกปรกทำให้แอร์ใช้ไฟเพิ่มขึ้นอย่างไร

คอยล์สกปรกคือสาเหตุหลักของค่าไฟที่เพิ่มขึ้น และเป็นสาเหตุที่ถูกมองข้ามมากที่สุดเพราะค่อยเป็นค่อยไปจนไม่ทันสังเกต แอร์มีคอยล์สองชุดที่ต้องสะอาดจึงจะทำงานได้เต็มประสิทธิภาพ

คอยล์เย็นอยู่ภายในห้อง หน้าที่คือดูดความร้อนออกจากอากาศ หากฝุ่นเกาะครีบคอยล์จนแน่น อากาศจะไหลผ่านได้น้อยลง แอร์จึงดึงความร้อนออกจากห้องได้ช้าลง อุณหภูมิห้องจึงลดลงช้า และคอมเพรสเซอร์ต้องทำงานต่อเนื่องโดยไม่ตัด

ส่วนคอยล์ร้อนอยู่นอกบ้าน หน้าที่คือระบายความร้อนออกสู่อากาศภายนอก หากครีบอุดตันด้วยฝุ่นหรือใบไม้ ความร้อนจะระบายออกไม่ทัน แรงดันในระบบสูงขึ้น คอมเพรสเซอร์ต้องออกแรงมากขึ้นเพื่ออัดน้ำยาปริมาณเท่าเดิม จึงใช้ไฟมากขึ้นทันทีทั้งที่ได้ความเย็นเท่าเดิมหรือน้อยกว่าเดิม

กลไกนี้ตรวจสอบได้ด้วยตัวคุณเอง คอยล์ที่สะอาดทำให้คอมเพรสเซอร์ทำงานสั้นลงต่อรอบ ค่าไฟจึงลดลงตามไปด้วย สิ่งที่ผมอยากเน้นคือผลนี้เกิดจากการล้างที่ทำให้คอยล์สะอาดจริงทั้งคอยล์เย็นและคอยล์ร้อน ไม่ใช่การถอดแผ่นกรองมาล้างแล้วเรียกว่าล้างแอร์ หากอยากเห็นเป็นตัวเลขของบ้านคุณเอง ให้จดเลขมิเตอร์ก่อนล้างและหลังล้างหนึ่งสัปดาห์ในช่วงเวลาเดียวกันของวัน

ปิดแอร์ตอนออกจากห้อง ประหยัดไฟกว่าหรือไม่

นี่เป็นคำถามที่ได้รับบ่อยที่สุดข้อหนึ่ง คำตอบขึ้นอยู่กับสองปัจจัย คือคุณจะออกจากห้องนานเท่าใด และแอร์ของคุณเป็นระบบอินเวอร์เตอร์หรือไม่

แอร์ธรรมดาทำงานในรูปแบบเปิดสุดหรือตัดสนิทเท่านั้น ส่วนแอร์อินเวอร์เตอร์ปรับรอบคอมเพรสเซอร์ได้ เมื่อถึงอุณหภูมิเป้าหมายจะลดรอบลงเดินเบาเพื่อรักษาอุณหภูมิ ซึ่งใช้ไฟน้อยกว่าช่วงเริ่มทำความเย็นใหม่จากห้องที่ร้อนแล้วอย่างมาก

เหตุผลที่การปิดแล้วเปิดใหม่ทุกครึ่งชั่วโมงไม่คุ้มค่า คือช่วงที่ใช้ไฟหนักที่สุดคือช่วงดึงอุณหภูมิห้องที่ร้อนแล้วให้กลับลงมาถึงเป้าหมาย ไม่ใช่ช่วงรักษาอุณหภูมิ การปิดบ่อยเกินไปจึงเท่ากับบังคับให้แอร์ทำงานในช่วงที่ใช้ไฟหนักซ้ำ ๆ

ฉลากเบอร์ 5 กับค่า SEER อ่านอย่างไรให้เข้าใจ

หากคุณกำลังจะซื้อเครื่องใหม่ ตัวเลขที่ควรพิจารณาไม่ใช่เพียงคำว่าเบอร์ 5 เพราะฉลากประหยัดไฟรุ่นปัจจุบันมีดาวกำกับเพิ่มเข้ามาด้วย ยิ่งจำนวนดาวมากก็ยิ่งประหยัดกว่าในระดับเบอร์ 5 ด้วยกันเอง

ส่วนค่า SEER คือค่าประสิทธิภาพตามฤดูกาล อธิบายอย่างง่ายคือความเย็นที่ได้ต่อไฟฟ้าที่ใช้ เมื่อคิดรวมทั้งช่วงที่เครื่องทำงานหนักและช่วงที่ทำงานเบา ยิ่งค่า SEER สูงก็ยิ่งประหยัดไฟกว่าเมื่อเทียบกับเครื่องขนาด BTU เท่ากัน

• การเทียบค่า SEER มีความหมายเฉพาะเมื่อเป็นแอร์ขนาด BTU ใกล้เคียงกันเท่านั้น การเทียบข้ามขนาดไม่ให้ข้อมูลที่ใช้ได้
• บนฉลากมีตัวเลขประมาณการค่าไฟต่อปีระบุไว้ด้วย ซึ่งผมมองว่าใช้เปรียบเทียบระหว่างรุ่นได้ง่ายกว่าการดูค่า SEER โดยตรง
• ค่า SEER สูงมักมาพร้อมราคาเครื่องที่สูงกว่า ควรประเมินว่าคุณเปิดแอร์กี่ชั่วโมงต่อวัน หากเปิดทั้งคืนทุกคืน ส่วนต่างจะคืนทุนได้ แต่หากเปิดเป็นครั้งคราวอาจไม่คุ้ม
• เครื่องประหยัดไฟที่ติดตั้งผิดขนาดหรือไม่เคยล้าง ก็ใช้ไฟได้มากกว่าเครื่องธรรมดาที่ดูแลอย่างสม่ำเสมอ

รายการตรวจสอบเพื่อลดค่าไฟที่เริ่มทำได้ทันที

1. 1

   ปรับรีโมทขึ้นมาที่ 26 องศา

   ทำได้ทันทีโดยไม่มีค่าใช้จ่าย หากรู้สึกว่ายังไม่เย็นพอ ให้เพิ่มพัดลมก่อน ยังไม่ควรลดอุณหภูมิกลับลงไป

2. 2

   ถอดแผ่นกรองมาล้าง

   ใช้เวลาราวสิบนาที ล้างด้วยน้ำเปล่าแล้วผึ่งให้แห้งสนิทก่อนใส่กลับ ทำเองได้ทุก 2–4 สัปดาห์ในช่วงที่ฝุ่นหนาแน่นโดยไม่ต้องเรียกช่าง

3. 3

   ตรวจสภาพคอยล์ร้อนนอกบ้าน

   ดูว่ามีใบไม้ ถุงพลาสติก หรือสิ่งของวางบังช่องลมหรือไม่ และตัวเครื่องได้รับแสงแดดจัดตลอดวันหรือไม่ หากทำที่บังแดดโดยไม่บังทางลมได้ จะช่วยได้พอสมควร

4. 4

   ปิดช่องทางที่อากาศร้อนเข้าห้อง

   ปิดม่านในช่วงที่แดดส่อง อุดช่องใต้ประตู แล้วตรวจสอบรูท่อแอร์ที่เจาะทะลุผนังว่ายังอุดสนิทอยู่หรือไม่

5. 5

   ตรวจสอบว่าล้างแอร์ครั้งล่าสุดเมื่อใด

   หากเกิน 6 เดือน หรือเพิ่งผ่านฤดูหมอกควันมาโดยยังไม่ได้ล้าง ข้อนี้คือสิ่งที่คุ้มค่าที่สุดในทั้งหมดครับ

6. 6

   จดหน่วยไฟฟ้าก่อนและหลังล้าง

   อ่านมิเตอร์ในเวลาเดียวกันของวัน ทั้งก่อนล้างและหลังล้างประมาณหนึ่งสัปดาห์ คุณจะเห็นผลด้วยตัวเลขของตัวเองแทนการอาศัยคำบอกเล่า

สรุป

• ค่าไฟของแอร์เท่ากับเวลาที่คอมเพรสเซอร์ทำงานสะสม ไม่ใช่เวลาที่คุณกดเปิดแอร์
• การไฟฟ้าแนะนำให้ตั้งที่ 26–28 องศา และการตั้งต่ำกว่านั้นไม่ได้ทำให้ห้องเย็นเร็วขึ้น
• พัดลมใช้ไฟน้อยกว่าคอมเพรสเซอร์มาก การใช้ร่วมกับแอร์จึงเป็นวิธีที่คุ้มค่าที่สุด
• คอยล์สกปรกทำให้คอมเพรสเซอร์ทำงานนานขึ้นทุกรอบ การล้างตามรอบจึงทำให้ค่าไฟลดลง และวัดผลได้เองจากเลขมิเตอร์ก่อนและหลังล้าง
• ออกจากห้องไม่ถึงครึ่งชั่วโมงควรเปิดทิ้งไว้ หากเกินหนึ่งถึงสองชั่วโมงควรปิด
• เครื่องเบอร์ 5 ที่ติดตั้งผิดขนาดหรือไม่เคยล้าง ก็ใช้ไฟได้มากกว่าเครื่องธรรมดาที่ดูแลอย่างสม่ำเสมอ