งานล้างแอร์เป็นงานบริการที่ลูกค้าประเมินผลลัพธ์ได้ยากที่สุดอย่างหนึ่ง เพราะจุดที่สกปรกจริงอยู่ลึกเข้าไปในตัวเครื่องและมองไม่เห็นจากภายนอก หลังจบงาน สิ่งที่คุณเห็นคือหน้ากากพลาสติกสีขาวและลมที่ออกมาเย็นเหมือนเดิม ซึ่งยังไม่ได้บอกว่าคอยล์เย็น ถาดน้ำทิ้ง และใบพัดถูกทำความสะอาดจริงหรือไม่ ความต่างระหว่างงานที่ล้างครบขั้นตอนกับงานที่ฉีดน้ำผ่านหน้ากาก จึงอยู่ในจุดที่คุณตรวจไม่ได้ด้วยการดูเพียงผิวนอก
เจ็ดจุดต่อไปนี้เป็นเกณฑ์กลางที่ใช้ประเมินงานของผู้ให้บริการรายใดก็ได้ รวมถึงงานของผมเอง ทุกข้อดูได้ด้วยตาเปล่าโดยไม่ต้องมีความรู้เชิงช่างครับ
จุดที่ 1 ปูผ้าใบและหุ้มกันน้ำก่อนเริ่มงานหรือไม่
ก่อนน้ำหยดแรกจะออกจากหัวฉีด งานต้องเริ่มจากการเตรียมพื้นที่เสมอ ขั้นตอนนี้ประกอบด้วยการปูผ้าใบรองพื้นใต้จุดทำงาน คลุมเฟอร์นิเจอร์หรือเตียงที่อยู่ใกล้ และที่สำคัญที่สุดคือการติดถุงรองน้ำหรือผ้าคลุมกันน้ำรอบตัวเครื่อง เพื่อรวบรวมน้ำสกปรกทั้งหมดลงถัง
หากงานเริ่มด้วยการขึ้นบันไดแล้วฉีดน้ำทันทีโดยไม่มีอุปกรณ์รองรับ แสดงว่าปริมาณน้ำที่ตั้งใจจะใช้น้อยกว่าที่การล้างเต็มรูปแบบต้องใช้ เพราะการฉีดจนคอยล์สะอาดจริงจะมีน้ำสกปรกไหลออกมามากพอที่จะต้องมีถุงรองน้ำและถังรองรับไว้ก่อน ผมปูผ้าใบกันเปื้อนหนา 2 ชั้นทุกงาน ไม่ว่าจะเป็นล้างธรรมดาหรือถอดล้าง และเก็บพื้นที่ให้เรียบร้อยก่อนจบงาน
- มีผ้าใบหรือแผ่นรองปูใต้จุดทำงาน ไม่ใช่เพียงกระดาษหนังสือพิมพ์
- มีถุงรองน้ำหรือผ้าคลุมกันน้ำรัดรอบตัวเครื่อง และเห็นทางน้ำลงถังชัดเจน
- เฟอร์นิเจอร์กับเตียงใต้แอร์ถูกคลุมหรือย้ายออกก่อนเริ่มงาน
- มีถังรองน้ำจริง ไม่ใช่การปล่อยให้น้ำไหลลงพื้นแล้วเช็ดภายหลัง
จุดที่ 2 ถอดหน้ากากออกจริงหรือไม่
นี่คือเกณฑ์ที่แยกงานล้างเต็มรูปแบบออกจากการฉีดผ่านได้ชัดที่สุด การล้างที่ถูกต้องต้องถอดฝาหน้าและหน้ากากออกจนเห็นคอยล์เย็นเป็นแผงครีบโลหะ พร้อมหุ้มกันน้ำที่แผงวงจรไว้ก่อน หากเป็นเพียงการเปิดฝาหน้าขึ้นแล้วสอดหัวฉีดเข้าไปตามช่องแคบ น้ำจะเข้าถึงเฉพาะผิวหน้าของคอยล์ ส่วนคราบที่อยู่ลึกในร่องครีบและที่ใบพัดจะยังคงอยู่ครบ
วิธีตรวจที่ง่ายที่สุดคือระหว่างที่มีการฉีดน้ำ ให้สังเกตว่าคุณเห็นคอยล์เป็นแผงครีบโลหะเปลือย หรือยังมีชิ้นส่วนพลาสติกสีขาวบังอยู่ ถ้ายังเห็นพลาสติกบัง แสดงว่ายังไม่ได้ถอดหน้ากาก และการถอดเฉพาะแผ่นกรองออกยังไม่นับเป็นการถอดหน้ากากครับ
จุดที่ 3 น้ำที่ไหลออกมาสีอะไร
น้ำในถังรองเป็นหลักฐานที่ตรวจสอบได้ตรงที่สุด เพราะเป็นสิ่งสกปรกที่ออกมาจากเครื่องของคุณเอง ระหว่างที่ช่างทำงาน ผมแนะนำให้เดินไปดูถังรองน้ำสักครั้ง แล้วเทียบสีน้ำที่เห็นกับเกณฑ์นี้
- สิ่งที่เห็นในถังน้ำดำหรือน้ำตาลเข้ม มีตะกอน
- หมายความว่าอะไร
- ปกติมากสำหรับเครื่องที่ไม่ได้ล้างมา 6 เดือนขึ้นไป
- ควรทำอย่างไรต่อ
- ถ่ายภาพเก็บไว้เปรียบเทียบในรอบถัดไป ถือว่าการล้างได้ผล
- สิ่งที่เห็นในถังน้ำขุ่นเทา มีเศษเป็นแผ่น
- หมายความว่าอะไร
- เขม่าและฝุ่นสะสม พบมากหลังผ่านฤดูหมอกควันของเชียงใหม่
- ควรทำอย่างไรต่อ
- เป็นเรื่องปกติ ควรสอบถามช่างว่าคอยล์อุดตันมากเพียงใด อาจต้องปรับรอบให้ถี่ขึ้น
- สิ่งที่เห็นในถังมีเมือกลื่นหรือคราบเขียวดำลอย
- หมายความว่าอะไร
- เชื้อราและคราบชีวภาพลงถึงใบพัดแล้ว
- ควรทำอย่างไรต่อ
- รอบถัดไปควรเลือกถอดล้าง ไม่ใช่ล้างธรรมดา
- สิ่งที่เห็นในถังน้ำใสเกือบเหมือนน้ำประปา
- หมายความว่าอะไร
- อาจสะอาดจริงหากเพิ่งล้างมาไม่นาน หรือการฉีดล้างอาจไม่ถึงคอยล์
- ควรทำอย่างไรต่อ
- สอบถามให้ชัดเจนว่าถอดหน้ากากแล้วหรือยัง และขอดูคอยล์
- สิ่งที่เห็นในถังไม่มีน้ำในถังเลย
- หมายความว่าอะไร
- ไม่ได้ล้างด้วยน้ำ ใช้เพียงผ้าเช็ดหรือสเปรย์
- ควรทำอย่างไรต่อ
- ไม่ถือเป็นการล้างแอร์ ควรสอบถามก่อนชำระเงิน
| สิ่งที่เห็นในถัง | หมายความว่าอะไร | ควรทำอย่างไรต่อ |
|---|---|---|
| น้ำดำหรือน้ำตาลเข้ม มีตะกอน | ปกติมากสำหรับเครื่องที่ไม่ได้ล้างมา 6 เดือนขึ้นไป | ถ่ายภาพเก็บไว้เปรียบเทียบในรอบถัดไป ถือว่าการล้างได้ผล |
| น้ำขุ่นเทา มีเศษเป็นแผ่น | เขม่าและฝุ่นสะสม พบมากหลังผ่านฤดูหมอกควันของเชียงใหม่ | เป็นเรื่องปกติ ควรสอบถามช่างว่าคอยล์อุดตันมากเพียงใด อาจต้องปรับรอบให้ถี่ขึ้น |
| มีเมือกลื่นหรือคราบเขียวดำลอย | เชื้อราและคราบชีวภาพลงถึงใบพัดแล้ว | รอบถัดไปควรเลือกถอดล้าง ไม่ใช่ล้างธรรมดา |
| น้ำใสเกือบเหมือนน้ำประปา | อาจสะอาดจริงหากเพิ่งล้างมาไม่นาน หรือการฉีดล้างอาจไม่ถึงคอยล์ | สอบถามให้ชัดเจนว่าถอดหน้ากากแล้วหรือยัง และขอดูคอยล์ |
| ไม่มีน้ำในถังเลย | ไม่ได้ล้างด้วยน้ำ ใช้เพียงผ้าเช็ดหรือสเปรย์ | ไม่ถือเป็นการล้างแอร์ ควรสอบถามก่อนชำระเงิน |
มีข้อควรระวังหนึ่งข้อ หากเครื่องเพิ่งผ่านการล้างมาเมื่อ 3–4 เดือนก่อน น้ำที่ออกมาไม่เข้มมากถือเป็นเรื่องปกติ ผมจึงไม่แนะนำให้ใช้ความเข้มของสีน้ำเป็นตัวชี้วัดเพียงอย่างเดียว ควรพิจารณาประกอบกับจุดตรวจอื่นด้วย
จุดที่ 4 ล้างคอยล์ร้อนด้วยหรือไม่
แอร์หนึ่งชุดประกอบด้วยสองส่วน คอยล์เย็นอยู่ในห้อง และคอยล์ร้อนอยู่นอกอาคาร หน้าที่ของคอยล์ร้อนคือระบายความร้อนออกสู่อากาศภายนอก หากครีบอุดตันด้วยฝุ่น ใบไม้ หรือขนสัตว์ ประสิทธิภาพการระบายความร้อนจะลดลง แรงดันในระบบสูงขึ้น คอมเพรสเซอร์ต้องทำงานหนักขึ้น และผลปลายทางคือแอร์เย็นน้อยลงพร้อมกับค่าไฟที่เพิ่มขึ้น
งานล้างที่ครบถ้วนต้องทำความสะอาดทั้งสองส่วน การล้างคอยล์ร้อนรวมอยู่ในค่าบริการของผมแล้ว วิธีตรวจที่ง่ายที่สุดคือเดินตามไปดูว่ามีการทำงานที่คอยล์ร้อนจริง และเมื่อเสร็จงานให้ดูว่าครีบด้านนอกสะอาดขึ้นและไม่มีใบไม้ติดค้าง
จุดที่ 5 เวลาที่ใช้ต่อเครื่อง บ่งชี้ได้ว่าทำครบขั้นตอนหรือไม่
เวลาไม่ใช่ตัวชี้วัดคุณภาพโดยตรง เพราะช่างที่ชำนาญย่อมทำงานได้เร็วกว่าโดยที่คุณภาพไม่ลดลง แต่เวลาบอกได้ว่ามีการทำครบขั้นตอนหรือไม่ เนื่องจากบางขั้นตอนย่นระยะเวลาไม่ได้ เช่น การถอดประกอบชิ้นส่วน และการรอให้ชิ้นส่วนสะเด็ดน้ำก่อนใส่กลับ
- ประเภทงานล้างธรรมดา แอร์ผนัง 1 เครื่อง
- เวลาที่สมเหตุสมผล
- ประมาณ 45–60 นาที
- หากเร็วกว่านี้มาก อาจหมายความว่า
- อาจไม่ได้ถอดหน้ากาก หรือข้ามการล้างคอยล์ร้อน
- ประเภทงานล้างธรรมดา เครื่องที่ 2 ขึ้นไปในบ้านเดียวกัน
- เวลาที่สมเหตุสมผล
- เร็วขึ้นได้เพราะเตรียมอุปกรณ์ครั้งเดียว
- หากเร็วกว่านี้มาก อาจหมายความว่า
- หากเสร็จภายใน 15 นาที ควรสอบถามว่าทำขั้นตอนใดไปบ้าง
- ประเภทงานPremium Full Wash ถอดล้าง 100%
- เวลาที่สมเหตุสมผล
- ประมาณ 1.5–2 ชั่วโมง
- หากเร็วกว่านี้มาก อาจหมายความว่า
- การถอดใบพัดกับถาดน้ำทิ้งออกมาล้างแยกใช้เวลามากกว่านี้เสมอ
- ประเภทงานล้างเสร็จภายใน 15–20 นาที
- เวลาที่สมเหตุสมผล
- ไม่สมเหตุสมผลกับการล้างเต็มรูปแบบ
- หากเร็วกว่านี้มาก อาจหมายความว่า
- เป็นการฉีดผ่านหน้ากากและเช็ดภายนอกเป็นหลัก
| ประเภทงาน | เวลาที่สมเหตุสมผล | หากเร็วกว่านี้มาก อาจหมายความว่า |
|---|---|---|
| ล้างธรรมดา แอร์ผนัง 1 เครื่อง | ประมาณ 45–60 นาที | อาจไม่ได้ถอดหน้ากาก หรือข้ามการล้างคอยล์ร้อน |
| ล้างธรรมดา เครื่องที่ 2 ขึ้นไปในบ้านเดียวกัน | เร็วขึ้นได้เพราะเตรียมอุปกรณ์ครั้งเดียว | หากเสร็จภายใน 15 นาที ควรสอบถามว่าทำขั้นตอนใดไปบ้าง |
| Premium Full Wash ถอดล้าง 100% | ประมาณ 1.5–2 ชั่วโมง | การถอดใบพัดกับถาดน้ำทิ้งออกมาล้างแยกใช้เวลามากกว่านี้เสมอ |
| ล้างเสร็จภายใน 15–20 นาที | ไม่สมเหตุสมผลกับการล้างเต็มรูปแบบ | เป็นการฉีดผ่านหน้ากากและเช็ดภายนอกเป็นหลัก |
จุดที่ 6 การตรวจวัดน้ำยาแอร์ ต้องวัดให้เห็นก่อนเสนอเติม
จุดนี้เป็นจุดที่ลูกค้าตรวจสอบด้วยตัวเองได้ยากที่สุดในงานบริการแอร์ ข้อเท็จจริงทางเทคนิคคือน้ำยาแอร์อยู่ในระบบปิดที่มีแรงดัน จึงไม่ลดลงตามอายุการใช้งานเหมือนน้ำมันเครื่อง หากตรวจพบว่าน้ำยาพร่อง แปลว่าระบบมีรอยรั่ว และการเติมโดยไม่หารอยรั่วก่อน คือการเสียค่าใช้จ่ายกับสารทำความเย็นที่จะรั่วออกไปอีกครั้ง
มาตรฐานที่ควรได้รับคือการต่อเกจวัดแรงดันให้ดูต่อหน้า ชี้ค่าที่อ่านได้บนหน้าปัด แล้วอธิบายว่าอยู่ในเกณฑ์หรือต่ำกว่าเกณฑ์ หากต่ำจริงก็ควรระบุต่อว่ารอยรั่วน่าจะอยู่ตำแหน่งใดและควรตรวจหาก่อนเติม ผมวัดให้ลูกค้าดูต่อหน้าทุกครั้ง และจะไม่เสนอให้เติมน้ำยาถ้าผลการวัดยังอยู่ในเกณฑ์
- คุณขอดูเกจขณะตรวจวัดได้ ช่างที่ตรวจวัดจริงจะอธิบายตัวเลขบนหน้าปัดได้
- หากได้รับคำแนะนำให้เติมโดยไม่มีค่าที่วัดได้ประกอบ ควรขอให้ต่อเกจวัดก่อน
- หากมีการเสนอให้เติม ควรสอบถามว่าคาดว่ารอยรั่วอยู่ตำแหน่งใด และขอเวลาพิจารณาก่อนตัดสินใจ
- น้ำยา R32 และ R410A ผมคิดปอนด์ละ 25 บาท และแจ้งจำนวนปอนด์ให้ทราบก่อนเติม
- หากแอร์ทำความเย็นได้ตามปกติ โดยหลักการแล้วไม่มีเหตุผลทางเทคนิคที่ต้องเติมน้ำยา
แอร์ที่ทำความเย็นได้ตามปกติ ผมไม่มีเหตุผลทางเทคนิคที่จะเติมน้ำยาให้ หากตรวจแล้วพบว่าพร่องจริง หน้าที่ของผมคือหารอยรั่วและแก้ที่ต้นเหตุ
จุดที่ 7 เก็บงานเรียบร้อยหรือไม่
ขั้นตอนสุดท้ายสะท้อนมาตรฐานการทำงานได้ชัดที่สุด เพราะเป็นช่วงที่งานหลักเสร็จแล้วและมีคิวถัดไปรออยู่ การเก็บงานเป็นส่วนหนึ่งของงานที่ส่งมอบ และความต่างระหว่างงานที่เก็บเรียบร้อยกับงานที่รีบปิดจะเห็นได้ชัดหากคุณทราบว่าต้องดูจุดใด
- 1ชิ้นส่วนถูกใส่กลับครบและเข้าล็อกทุกจุด ไม่มีฝาที่ปิดไม่สนิทหรือขยับได้
- 2ทดสอบเดินเครื่องต่อหน้าคุณ ฟังเสียงและตรวจว่าลมที่ออกมาเย็นตามปกติ
- 3ตรวจว่าน้ำทิ้งไหลออกทางท่อตามปกติ ไม่มีน้ำหยดจากตัวเครื่อง
- 4พื้นและผนังแห้งสะอาด เก็บผ้าใบกับถังน้ำออกหมด
- 5อธิบายสภาพที่พบในเครื่อง ระดับการอุดตันของคอยล์ จุดที่ควรเฝ้าดู และรอบล้างครั้งถัดไป
- 6แจ้งเงื่อนไขรับประกันให้ชัดเจน เงื่อนไขของผมคือรับประกันงานล้าง 30 วัน ทั้งแบบธรรมดาและพรีเมี่ยม
ข้อที่ห้ามีน้ำหนักมากกว่าที่หลายคนคาดครับ ช่างที่เปิดเครื่องและทำความสะอาดจริงจะอธิบายสภาพภายในได้เป็นรูปธรรม เช่น ระดับคราบที่คอยล์ สภาพถาดน้ำทิ้ง และจุดที่ควรเฝ้าดูในรอบถัดไป การสรุปงานที่ให้รายละเอียดได้จึงเป็นเกณฑ์หนึ่งที่คุณใช้ประเมินได้
ราคาที่ต่ำกว่าตลาดมาก ควรถามอะไรเพิ่มก่อนตัดสินใจ
ราคาต่ำไม่ได้แปลว่างานไม่ดีเสมอไป แต่ผมอยากชวนให้พิจารณาจากโครงสร้างต้นทุนจริง งานล้างที่ทำครบขั้นตอนใช้เวลาราวหนึ่งชั่วโมงต่อเครื่อง บวกค่าเดินทาง ค่าน้ำยาล้าง ค่าสึกหรอของปั๊มแรงดัน ผ้าใบ ถุงรองน้ำ และค่าแรงช่าง เมื่อหักต้นทุนเหล่านี้แล้ว ราคาที่ต่ำกว่าตลาดมากมักมาจากการปรับลดบางส่วนของงาน ซึ่งคุณควรถามให้ชัดก่อนตกลง
- ลดเวลาต่อเครื่อง ด้วยการไม่ถอดหน้ากากและไม่ล้างคอยล์ร้อน
- ไม่ปูผ้าใบและไม่หุ้มกันน้ำ เพื่อลดเวลาเตรียมงานและเวลาเก็บงาน
- ชดเชยด้วยรายการเพิ่มเติมหน้างาน เช่น การเติมน้ำยาหรือการเปลี่ยนอะไหล่
- ไม่มีเงื่อนไขรับประกัน ทำให้ติดตามงานต่อไม่ได้หากเกิดปัญหาในไม่กี่วัน
ราคาของผมแจ้งครบก่อนนัดหมายเสมอ ล้างธรรมดาขนาด 9,000–18,000 BTU เครื่องละ 500 บาท ถ้า 3 เครื่องขึ้นไปคิดเครื่องละ 450 บาท ขนาด 18,001–36,000 BTU เครื่องละ 650 บาท ถ้า 2 เครื่องขึ้นไปคิดเครื่องละ 600 บาท ส่วน Premium Full Wash ถอดล้าง 100% อยู่ที่ 2,300–2,500 บาท หากมีรายการใดที่ทำให้ราคาเปลี่ยน ผมแจ้งก่อนลงมือ และผมออกใบเสร็จรับเงินในนามบริษัทให้ได้
สรุป รายการตรวจสอบที่พิมพ์เก็บไว้ได้
- ก่อนเริ่มงาน มีการปูผ้าใบและหุ้มกันน้ำรอบตัวเครื่องหรือไม่
- ระหว่างล้าง เห็นคอยล์เป็นครีบโลหะเปลือย หรือยังมีพลาสติกบังอยู่
- ในถังรองน้ำ มีน้ำสกปรกออกมาจริงหรือไม่ และมีลักษณะอย่างไร
- มีการล้างคอยล์ร้อนนอกอาคารด้วยหรือไม่
- เวลาที่ใช้ต่อเครื่อง สอดคล้องกับขอบเขตงานที่ตกลงกันไว้หรือไม่
- หากมีการเสนอเติมน้ำยา ได้ต่อเกจวัดให้ดูต่อหน้าและอธิบายสาเหตุหรือไม่
- เก็บงานเรียบร้อย ทดสอบเดินเครื่องต่อหน้า และแจ้งเงื่อนไขรับประกันหรือไม่
เวลาผมเข้าไปทำงานที่บ้านคุณ ยืนดูได้ทุกขั้นตอนและสอบถามได้ทุกจุด หากมีการตรวจน้ำยา ผมแสดงผลวัดให้ดูก่อนพิจารณาว่าจำเป็นต้องเติมหรือไม่